W Wenecji odbędzie się 19. Międzynarodowa Wystawa Architektury, organizowana przez Biennale di Venezia. Wystawa pod tytułem „Intelligens. Natural. Artificial. Collective”, której kuratorem jest Carlo Ratti, odbędzie się od 10 maja do 23 listopada 2025 roku w Giardini, Arsenale i Forte Marghera. Celem wystawy jest zbadanie roli architektury w szybko zmieniającym się świecie.
Nowy paradygmat dla architektury
Carlo Ratti stawia w centrum wystawy koncepcję adaptacji, która wykracza poza tradycyjne podejście do łagodzenia zmian klimatycznych. Architektura nie powinna ograniczać się do zmniejszania negatywnego wpływu, ale powinna rozwijać dynamiczne i elastyczne strategie reagowania na wyzwania środowiskowe i społeczne. Temat tej dziewiętnastej edycji opiera się na trzech podstawowych formach inteligencji: naturalnej, sztucznej i zbiorowej. Tytuł „Intelligens”, który nawiązuje do łacińskiego rdzenia „gens” (ludzie), podkreśla potrzebę wspólnych działań różnych dyscyplin w celu stworzenia bardziej zrównoważonej i inkluzywnej przyszłości.
Wystawa zgromadzi ponad 750 uczestników, w tym architektów, inżynierów, naukowców, filozofów, artystów i innych profesjonalistów, wybranych w drodze konkursu Space for Ideas ogłoszonego w 2024 roku. Takie podejście partycypacyjne ma na celu przezwyciężenie roli architekta jako jedynego autora, promując proces współpracy, który łączy różne kompetencje. Celem jest przemyślenie modeli projektowania i budowania, badanie innowacyjnych rozwiązań, które integrują zaawansowane technologie, zrównoważone materiały i strategie projektowania zbiorowego.
Biennale w Wenecji: sekcje tematyczne
Ścieżka wystawiennicza podzielona jest na cztery główne sekcje, które znajdują się głównie w Corderie dell’Arsenale. Każda sekcja odnosi się do kluczowego aspektu inteligencji zastosowanej w architekturze:
Natural Intelligence: bada, w jaki sposób zasady biologiczne mogą inspirować nowe rozwiązania architektoniczne, koncentrując się na biomateriałach, procesach regeneracyjnych i zdolności adaptacji budynków do otaczających ekosystemów.
Artificial Intelligence: analizuje wpływ technologii cyfrowych, od systemów projektowania opartych na sztucznej inteligencji po robotykę w budownictwie.
Collective Intelligence: koncentruje się na dynamice społecznej i miejskiej, badając, w jaki sposób społeczności mogą współtworzyć bardziej odporne i integracyjne przestrzenie.
Out: sekcja końcowa, która porusza kwestię przestrzeni pozaziemskiej jako możliwej alternatywy dla kryzysu na Ziemi, podkreślając jednocześnie, że priorytetem pozostaje poszukiwanie rozwiązań poprawiających warunki życia na naszej planecie.
Sama Wenecja stanie się żywym laboratorium do eksperymentowania z tymi tematami: Padiglione Centrale jest w remoncie, instalacje i prototypy zostaną rozmieszczone między Giardini, Arsenale i innymi obszarami miejskimi, integrując miasto z wystawą i przekształcając je w rozszerzenie ekspozycji.
Uczestnicy projekty specjalne
W wystawie weźmie udział 66 krajów, w tym nowe kraje, takie jak Azerbejdżan, Oman, Katar i Togo. Pawilony narodowe zaoferują różne interpretacje głównego tematu, badając związki między inteligencją naturalną, sztuczną i zbiorową w swoich lokalnych kontekstach.
Pawilon Włoch, którego kuratorką jest Guendalina Salimei, zaprezentuje TerræAquæ. L’Italia e l’intelligenza del mare, projekt, który łączy terytorium Włoch z wodą, badając rozwiązania dla zrównoważonego zarządzania zasobami morskimi.
Pawilon Stolicy Apostolskiej przedstawi Opera Aperta, kuratorowany przez Marinę Otero Verzier i Giovannę Zabotti, badanie dialogu między architekturą i duchowością. Wśród projektów specjalnych Margherissima zbada terytorium Marghery, zastanawiając się nad urbanistycznymi i środowiskowymi transformacjami obszaru, natomiast Pawilon Sztuki Użytkowej, realizowany we współpracy z Victoria and Albert Museum w Londynie, poruszy temat globalnego przechowywania przedmiotów, aspekt, który jest coraz bardziej centralny w refleksji nad konsumpcją i zrównoważonym rozwojem.
Biennale College Architettura
Jednym z najbardziej innowacyjnych aspektów Biennale Architettura 2025 jest druga edycja Biennale College Architettura. Program ten oferuje młodym, wschodzącym projektantom możliwość opracowania eksperymentalnych rozwiązań opartych na trzech formach inteligencji, które są w centrum wystawy. Osiem projektów zostało wybranych i otrzyma finansowanie w wysokości 20 000 euro każdy na realizację i wystawienie poza konkursem podczas wydarzenia. Program ten stanowi wyjątkową okazję do testowania nowych pomysłów i promowania architektury zdolnej do sprostania wyzwaniom przyszłości.
Pawilon Polski na Biennale w Wenecji
W Pawilonie Polskim na Biennale Architektury w Wenecji w 2025 roku zostanie zrealizowany projekt „Lary i Penaty — o budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze”. Zwycięski zespół składa się z Aleksandry Kędziorek (kuratorka), Krzysztofa Maniaka (artysta), Katarzyny Przyzwańskiej (artystka) oraz Macieja Siudy (architekt). Wystawa opowie o różnych obliczach architektury jako zjawiska, którego podstawowym zadaniem jest zapewnienie człowiekowi bezpieczeństwa. Ekspozycja zaprezentuje, jak na przestrzeni wieków architektura zapewniała schronienie oraz budowała poczucie sprawczości. Nowo projektowane elementy powstaną w duchu gospodarki cyrkularnej.
Carlo Ratti to architekt, profesor na Massachusetts Institute of Technology (MIT) oraz Politechnice Mediolańskiej. Kieruje Senseable City Lab i jest założycielem biura architektoniczno-innowacyjnego CRA-Carlo Ratti Associati (Turyn, Nowy Jork, Londyn). Ukończył Politechnikę Turyńską i École Nationale des Ponts et Chaussées w Paryżu, a doktorat obronił na Uniwersytecie Cambridge.
Jest jednym z najczęściej cytowanych ekspertów w urbanistyce, autorem ponad 750 publikacji, m.in. w The New York Times, Financial Times, The Guardian. Jest współprzewodniczącym Global Future Council on Cities and Urbanization Światowego Forum Ekonomicznego.
Kuratorował projekty m.in. na Biennale w Shenzhen, Porto Design Biennale oraz Manifesta 14 w Prisztinie. Jego prace wystawiano w MoMA w Nowym Jorku, na Biennale Architektury w Wenecji, w MAXXI w Rzymie. Magazyn TIME umieścił trzy jego projekty na liście „Najlepszych Wynalazków Roku”.